19 lutego 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę o wygaszaniu specustawy i wprowadzeniu nowych zasad pobytu (druk 2172). To najważniejszy dokument dla polskich firm zatrudniających obywateli Ukrainy. Warto podkreślić, że nie mamy do czynienia z kolejną nowelizacją dotychczasowych przepisów. Zgodnie z zapowiedzią Prezydenta z września ubiegłego roku, tamta zmiana była ostatnią – obecnie podpisany akt prawny definitywnie kończy okres obowiązywania specustawy w jej dotychczasowej formie. Nowe przepisy wchodzą w życie 5 marca 2026 r. i wprowadzają rygorystyczne obowiązki dla działów HR i właścicieli firm, przenosząc procesy legalizacji na zupełnie nowe tory proceduralne.
Kluczowe zmiany dla biznesu (B2B i zatrudnienie):
1. Nowy termin ochrony i obowiązek PESEL UKR
Legalny pobyt beneficjentów ochrony czasowej został przedłużony do 4 marca 2027 r. Nowe przepisy wprowadzają jednak istotne zaostrzenie procedur: od 5 marca 2026 r. ochrona przysługuje wyłącznie osobom, które złożą wniosek o PESEL UKR w ciągu 30 dni od przyjazdu. Brak dopełnienia tego terminu skutkuje brakiem prawa do legalnej pracy.
Ważne dla firm – koniec z „papierowym” poświadczeniem: Samo posiadanie papierowego wydruku o nadaniu numeru PESEL UKR przestaje być wystarczającym dowodem legalnego pobytu. Zgodnie z nowymi wytycznymi, jedynym wiarygodnym dokumentem potwierdzającym prawo cudzoziemca do pobytu i pracy w Polsce jest dokument elektroniczny w aplikacji mObywatel (Diia.pl). Dla pracodawcy oznacza to konieczność weryfikacji cyfrowego statusu pracownika, ponieważ brak aktywnego certyfikatu w systemie oznacza, że firma de facto zatrudnia osobę nielegalnie, co stanowi poważne naruszenie compliance. Stabilność zatrudnienia zależy teraz nie od teczki w szafie, ale od sprawności cyfrowej integracji systemów.
2. Krytyczny audyt PESEL do 31 sierpnia 2026 r. Osoby, które uzyskały status UKR na podstawie oświadczenia (bez paszportu), muszą potwierdzić tożsamość w urzędzie gminy do 31 sierpnia 2026 r. * Ryzyko dla pracodawcy: Jeśli pracownik tego nie zrobi, 1 września 2026 r. automatycznie traci status UKR. Zatrudnianie go po tej dacie będzie nielegalne, co grozi karą do 30 000 zł.
3. Zmiana warunków pracy? Masz tylko 7 dni na powiadomienie! Ustawa uszczelnia system powiadomień. Jeśli zmienia się stanowisko, rodzaj umowy, wymiar czasu pracy lub wynagrodzenie zostaje obniżone, pracodawca musi złożyć nowe powiadomienie w ciągu 7 dni.
- Sankcja: Niedopełnienie tego terminu skutkuje grzywną od 1 000 do 3 000 PLN.
4. Karta pobytu CUKR dla pracowników
Wprowadzenie karty CUKR to element szerszej strategii pełnej cyfryzacji procesów legalizacyjnych w Polsce. Choć ustawa przewiduje możliwość uzyskania 3-letniego pobytu, dla pracodawców kluczowe są aspekty techniczne i operacyjne:
- Brak sztywnej daty w ustawie: Wiele firm pyta o konkretny dzień startu naboru. Należy podkreślić, że ustawa nie wskazuje dokładnej daty. Rozpoczęcie przyjmowania wniosków nastąpi dopiero po ogłoszeniu oficjalnego komunikatu MSWiA (przewiduje się, że system ruszy w drugiej połowie kwietnia 2026 r.). Do tego czasu fundamentem bezpieczeństwa firmy jest bieżąca weryfikacja aktualności statusu ochrony czasowej pracownika.
- Rola pracodawcy w systemie MOS 2.0: System MOS (Moduł Obsługi Spraw) nie służy wyłącznie karcie CUKR – to ogólnopolskie narzędzie do cyfrowej legalizacji. Pracodawca staje się aktywnym uczestnikiem tego procesu: będzie musiał poprzez system potwierdzać warunki zatrudnienia, składać oświadczenia oraz weryfikować dane przesyłane przez pracownika. Wymaga to od firm przygotowania się do obsługi spraw drogą wyłącznie elektroniczną.
- Nie czekaj na CUKR – zacznij audyt już teraz: Rok 2026 to czas wygaszania specustawy i stopniowego powrotu do restrykcyjnych norm przedwojennych. Zegar tyka: mamy tylko rok okresu przejściowego. Eksperci MeGreat ostrzegają przed strategią „czekania na CUKR”. Rekomendujemy natychmiastowe przeprowadzenie audytu kadr i korzystanie z klasycznych ścieżek legalizacji (zezwolenia, karty pobytu na zasadach ogólnych). Pozwoli to uniknąć spiętrzenia wniosków w 2027 roku i paraliżu kadrowego po całkowitym wygaśnięciu przepisów specjalnych.
Harmonogram dla pracodawcy – co i kiedy zrobić?
| Marzec 2026 | Sprawdzenie, czy wszyscy pracownicy mają elektroniczny dokument w Diia.pl (papierowe zaświadczenia tracą ważność). |
| Kwiecień 2026 | Rozpoczęcie procesów ubiegania się o karty CUKR dla kluczowych pracowników (system MOS 2.0). |
| Maj – Lipiec 2026 | Weryfikacja, czy pracownicy zaktualizowali dane PESEL na podstawie paszportów. |
| 31 sierpnia 2026 | Ostateczny termin na “uratowanie” statusu UKR przez pracowników. |
Rekomendacja MeGreat
Biorąc pod uwagę czterokrotny wzrost opłat oraz automatyzację kontroli przez integrację systemów ZUS i Straży Granicznej, zalecamy przeprowadzenie pełnego audytu legalności przed 5 marca 2026 r. Eksperci MeGreat pomogą uniknąć błędow w powiadomieniach, które od teraz będą kosztować firmę minimum 1000 PLN za każde uchybienie.
Poniżej masz merytoryczną weryfikację punkt po punkcie.
Nie zmieniam stylistyki – wskazuję, co jest poprawne, co wymaga korekty oraz gdzie pojawia się ryzyko niezgodności z ustawą wygaszającą i nową ustawą o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom.
✅ 1️⃣ Tytuł i wstęp
„Prezydent podpisał nowelizację”
❌ To nie jest nowelizacja.
To ustawa wygaszająca ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy.
Powinno być:
„Prezydent podpisał ustawę wygaszającą specustawę…”
„Ochrona dla Ukraińców do 2027 roku”
✔ Co do zasady – poprawne.
Ochrona czasowa została przedłużona do 4 marca 2027 r.
„druk 2172”
⚠ Należy sprawdzić faktyczny numer druku sejmowego.
Jeśli nie masz pewności – lepiej usunąć numer druku.
✅ 2️⃣ Punkt 1 – PESEL UKR
„Od 5 marca 2026 r. ochrona przysługuje wyłącznie osobom, które złożą wniosek o PESEL UKR w ciągu 30 dni od przyjazdu.”
⚠ To wymaga doprecyzowania.
Po wygaszeniu specustawy:
- PESEL UKR nie jest samodzielną podstawą pobytu,
- podstawą jest ochrona czasowa,
- PESEL jest narzędziem ewidencyjnym, a nie decyzją pobytową.
Poprawniej:
Ochrona czasowa przysługuje osobom spełniającym ustawowe warunki, a uzyskanie numeru PESEL z oznaczeniem UKR jest elementem rejestracyjnym potwierdzającym korzystanie z ochrony.
✅ 3️⃣ Punkt 2 – Audyt PESEL do 31 sierpnia 2026
✔ Zasadniczo poprawne.
Doprecyzowanie:
Nie „utrata statusu UKR”, lecz:
utrata potwierdzenia korzystania z ochrony czasowej w rejestrze.
„kara do 30 000 zł”
⚠ To wymaga korekty.
Zgodnie z nową ustawą:
- minimalna kara za nielegalne powierzenie pracy to 3 000 zł,
- maksymalna do 50 000 zł,
- wcześniej było do 30 000 zł.
Obecnie poprawniej:
kara od 3 000 zł do 50 000 zł (nie mniej niż 3 000 zł za osobę)
✅ 4️⃣ Punkt 3 – 7 dni na powiadomienie
✔ Termin 7 dni – prawidłowy w kontekście obowiązku powiadomienia o podjęciu pracy.
⚠ Natomiast:
Nie każda zmiana warunków wymaga „nowego powiadomienia”.
W praktyce:
- zmiana stanowiska – tak,
- zmiana rodzaju umowy – tak,
- obniżenie wynagrodzenia – tak,
- podwyższenie wynagrodzenia – co do zasady nie wymaga nowego powiadomienia, ale zależy od konstrukcji przepisów.
„grzywna od 1 000 do 3 000 PLN”
✔ To dotyczy naruszeń obowiązków informacyjnych.
❗ Ale jeśli w wyniku zmiany warunków dojdzie do nielegalnego zatrudnienia – wchodzi już kara 3 000–50 000 zł.
✅ 5️⃣ Punkt 4 – Wzrost opłat
✔ Oświadczenie – wzrost do 400 zł – poprawne.
✔ Zezwolenie – 400–800 zł – poprawne (w zależności od typu).
Ten punkt jest zgodny z nową ustawą.
⚠ 6️⃣ Punkt 5 – Karta CUKR
Tu trzeba być bardzo ostrożnym.
✔ Fakty:
- przewidziana możliwość przejścia z ochrony czasowej na pobyt czasowy,
- okres do 3 lat,
- wnioski wyłącznie elektroniczne,
- system MOS 2.0.
⚠ Ryzykowne:
„druga połowa kwietnia 2026 r.”
Jeżeli nie ma oficjalnego komunikatu – nie podawaj daty prognozowanej.
Lepiej:
Termin uruchomienia naboru zostanie ogłoszony w komunikacie ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
„aktywny status UKR przez 365 dni”
⚠ Należy doprecyzować:
Chodzi o nieprzerwane korzystanie z ochrony czasowej przez określony okres, a nie wyłącznie sam numer PESEL UKR.
✅ Harmonogram
✔ Marzec 2026 – weryfikacja dokumentu elektronicznego – poprawne.
⚠ Kwiecień 2026 – rozpoczęcie procesów CUKR – tylko jeśli ruszy system.
W obecnej wersji – lepiej napisać warunkowo.
✔ 31 sierpnia 2026 – kluczowa data – poprawne.
⚠ Rekomendacja MeGreat – integracja ZUS i Straży Granicznej
„automatyzację kontroli przez integrację systemów ZUS i Straży Granicznej”
To jest kierunek cyfryzacji, ale:
Nie ma przepisu, który wprost mówi o „automatyzacji kontroli”.
Lepiej:
rosnącą cyfryzację i wymianę danych między instytucjami publicznymi.
🔴 NAJWAŻNIEJSZE BŁĘDY DO POPRAWY
- ❌ „nowelizacja” → powinna być „ustawa wygaszająca”
- ❌ kara do 30 000 zł → obecnie 3 000–50 000 zł
- ❌ PESEL UKR jako podstawa pobytu → to narzędzie rejestracyjne, nie samodzielny tytuł
- ⚠ zbyt kategoryczne stwierdzenia o utracie „statusu UKR”
- ⚠ podanie przewidywanej daty startu MOS 2.0 bez komunikatu
🎯 Ogólna ocena merytoryczna
Tekst jest:
✔ 80–85% poprawny,
✔ zgodny z kierunkiem zmian,
⚠ wymaga doprecyzowania terminologii i wysokości kar.
Jeśli chcesz, mogę teraz:
- przygotować wersję w 100% zgodną z przepisami (gotową do publikacji),
- albo zrobić wersję SEO + „mocno sprzedażową” pod audyt legalizacji przed 5 marca 2026 r.
?Czy nowa ustawa wydłuża terminy ważności tytułów pobytowych, które się skończyły po 24.02.2022.
Nie.
W świetle ustawy wygaszającej nie są już utrzymywane automatyczne przedłużenia wiz, kart pobytu ani pobytu bezwizowego, które wcześniej wynikały ze specustawy.
To właśnie te „wydłużone” podstawy – czyli takie, które formalnie się skończyły, ale były przedłużone z mocy prawa – przestają funkcjonować jako samodzielna podstawa pobytu.
🔎 Co to oznacza w praktyce?
1️⃣ Wizy, które „skończyły się”, ale były przedłużone specustawą
W okresie obowiązywania specustawy:
- wizy krajowe,
- zezwolenia na pobyt czasowy,
- pobyt bezwizowy
były automatycznie przedłużane z mocy prawa do określonej daty.
Po wejściu w życie ustawy wygaszającej:
➡ te automatyczne przedłużenia przestają działać jako niezależna podstawa pobytu.
➡ legalność pobytu wynika już z objęcia ochroną czasową, a nie z „przedłużonej wizy”.
Czyli:
Wiza, która formalnie wygasła w 2022 r., a była „przedłużona specustawą”, nie wraca do życia jako wiza.
Podstawą pobytu jest teraz ochrona czasowa – jeśli cudzoziemiec ją posiada.
2️⃣ Karty pobytu, które „skończyły się”, ale były wydłużone
Analogicznie:
Jeżeli karta pobytu wygasła np. w 2023 r., ale była przedłużona specustawą:
✔ do momentu wygaszenia specustawy pobyt był legalny,
❗ po wejściu w życie ustawy wygaszającej legalność wynika wyłącznie z ochrony czasowej (jeżeli została przyznana).
Karta jako dokument nie „ożywa”.
To nie ona jest podstawą pobytu – tylko nowy status.
3️⃣ Ruch bezwizowy, który „skończył się”, ale był przedłużony
Specustawa powodowała, że:
- pobyt bezwizowy po przekroczeniu 90 dni był traktowany jako legalny.
Po wygaszeniu specustawy:
❗ ruch bezwizowy nie zostaje retroaktywnie przywrócony.
❗ nie działa już mechanizm „90 dni + automatyczne przedłużenie”.
Jeżeli dana osoba jest objęta ochroną czasową – przebywa legalnie.
Jeżeli nie – brak innego tytułu = brak legalnego pobytu.
🔴 Najważniejsza zasada po wygaszeniu specustawy
Nie analizujemy już:
- „czy wiza była kiedyś przedłużona”
- „czy karta była wydłużona”
- „czy 90 dni było zawieszone”
Analizujemy wyłącznie:
✔ Czy cudzoziemiec ma ochronę czasową?
✔ Czy ma inny ważny tytuł pobytowy wydany na zasadach ogólnych?
🎯 Wniosek dla pracodawcy
„Wydłużone” podstawy pobytowe, które już się formalnie skończyły, nie funkcjonują samodzielnie po wygaszeniu specustawy.
Jeżeli pracownik:
- nie został objęty ochroną czasową,
- nie uzyskał nowej decyzji pobytowej,
- nie posiada ważnej wizy,
to jego pobyt może być uznany za nielegalny — niezależnie od tego, że wcześniej był „wydłużony z mocy ustawy”.